Tuesday, August 2, 2016

အာဆီယံမွာ ဘယ္သူ အျမတ္ ထြက္ခဲ့သလဲ

အာဆီယံမွာ ဘယ္သူ အျမတ္ ထြက္ခဲ့သလဲ


အာဆီယံေဒသတြင္းဖိုရမ္ မစတင္မီ အစည္းအေ၀းသို႔ တက္ေရာက္လာေသာ အာဆီယံ၊ အေရွ႕အာရွႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးတို႔ မွတ္တမ္းဓာတ္ပံု ႐ိုက္ကူးစဥ္ (ဓာတ္ပံု-ေနထြန္းႏိုင္)
ေဒသတြင္း ညီညြတ္မႈကို အားစမ္းခဲ့တဲ့ အာဆီယံ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးမ်ား အစည္းအေ၀း ဇူလိုင္ ၂၆ ရက္မွာ ၿပီးဆံုးခဲ့ပါတယ္။

ကုန္းတြင္းပိတ္ ကြန္ျမဴနစ္ႏိုင္ငံငယ္ တစ္ခုျဖစ္တဲ့ လာအိုႏိုင္ငံ ဗီယန္က်င္းၿမိဳ႕မွာ (၄၉) ႀကိမ္ေျမာက္ အာဆီယံ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးမ်ား အစည္းအေ၀းနဲ႔ ဆက္စပ္ အစည္းအေ၀းေတြကုိ ဇူလိုင္ ၂၃ ရက္ကေန ၂၆ ရက္အထိ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကတာပါ။

ဒီအစည္းအေ၀းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ထူးျခားခ်က္ သံုးခု ရွိခဲ့ပါတယ္။

ပထမ တစ္ခ်က္က ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးအျဖစ္ အာဆီယံ အဆင့္ျမင့္ အစည္းအေ၀းကို ပထမဆံုး တက္ေရာက္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒုတိယ တစ္ခ်က္က တ႐ုတ္ရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈနဲ႔ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ အေရးအတြက္ အာဆီယံႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ညီညြတ္မႈ ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲ ဆိုတာ အားစမ္းခဲ့ၾကတာပါ။

တတိယ အခ်က္က အေရွ႕အာရွ ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံတကာ စင္ျမင့္ထက္ကေန ေျမာက္ကိုရီးယားႏိုင္ငံက သူတို႔ သေဘာထားကို တင္းတင္းမာမာပဲ ေျပာလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

■ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ ပထမဆံုး

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သမၼတထက္ ၾသဇာႀကီးမားတဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး တာ၀န္ယူထားတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီအစည္းအေ၀းကို တက္ေရာက္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

သူ႔အတြက္ အာဆီယံ အဆင့္ျမင့္ အစည္းအေ၀း တစ္ရပ္ကို ပထမဆံုး တက္ေရာက္တာ ျဖစ္သလို အာဆီယံမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ ဦးေဆာင္မႈ ဘယ္ေလာက္ထိ ရွိႏိုင္မလဲ ဆိုတာ ပထမဆံုး အကဲစမ္းခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီမတိုင္ခင္ ေမလဆန္းမွာ အာဆီယံအလွည့္က် ဥကၠ႒ ႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ လာအိုႏိုင္ငံကို ပထမဆံုး သြားခဲ့တဲ့ ျဖစ္စဥ္၊ စင္ကာပူ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးရဲ႕ ေနျပည္ေတာ္ ခရီးစဥ္၊ ဇြန္လအတြင္း ထိုင္းႏိုင္ငံကို သြားခဲ့တဲ့ ခရီးစဥ္ေတြအရ အာဆီယံ ေဒသတြင္းမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ အခန္းက႑ အေရးပါလာႏိုင္တယ္။ ဒါ့အျပင္ ဇူလိုင္မွာလုပ္မယ့္ အာဆီယံ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးမ်ား အစည္းအေ၀းကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က လႊမ္းမိုးထားလိမ့္မယ္ဆိုတဲ့ သံုးသပ္မႈေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ လက္ေတြ႕ အေျခအေနမွာေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ အစည္းအေ၀းကို လႊမ္းမိုးျခင္း မရွိဘဲ သံတမန္ ပရိယာယ္ အသံုးျပဳၿပီး အေျခအေနေတြကို အကဲခတ္ ေလ့လာမႈပဲ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။

အစည္းအေ၀း ကာလအတြင္း ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ အေရးမွာ အင္အား မသံုးဘဲ ဥပေဒနဲ႔အညီ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ေျဖရွင္းဖို႔ တိုက္တြန္းတယ္ ဆိုတဲ့ ရပ္တည္ခ်က္ကို ျမန္မာႏိုင္ငံက ကိုင္စြဲခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ တ႐ုတ္လက္ထဲက ၀ွက္ဖဲတစ္ခ်ပ္ လြတ္က်ခဲ့ရတဲ့ ပံုစံနဲ႔ တူညီပါတယ္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဟာ အာဆီယံမွာ ျမန္မာ၊ လာအိုနဲ႔ ကေမၻာဒီးယား ႏိုင္ငံေတြကို သူ႔ဘက္သားအျဖစ္ ကာလရွည္ၾကာ သံုးခဲ့ရာက ဒီႏွစ္မွာ ျမန္မာက ၾကားေနအျဖစ္ ပီပီျပင္ျပင္ ေျပာင္းလဲလိုက္ပါတယ္။

အာဆီယံ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးမ်ား အစည္းအေ၀းမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အာဆီယံ အေနနဲ႔ ကိုယ့္ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈေတြဟာ တစ္သမတ္တည္းရွိဖို႔ လိုတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ေျပာခဲ့တယ္လို႔ အစည္းအေ၀း တက္ခဲ့ၾကတဲ့ သံတမန္ေတြက ဆိုပါတယ္။

အစည္းအေ၀း ကာလအတြင္း လက္တန္းေျပာဆိုခဲ့တဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ ေျပာစကားေတြက အာဆီယံ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးေတြ အၾကား အသိအမွတ္ ျပဳစရာေတြ ရွိခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဘယ္လို အေၾကာင္းအရာေတြ ေျပာခဲ့သလဲ ဆိုတာကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က သတင္းေထာက္ေတြကို ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုတာ မရွိခဲ့သလို အစည္းအေ၀း တက္ခဲ့သူေတြကလည္း အေသးစိတ္ မေျပာခဲ့ပါဘူး။

■ တ႐ုတ္၊ ေျမာက္ကိုရီးယားတို႔ႏွင့္ သီးျခား ေတြ႕ဆံုမႈ

ဇူလိုင္ ၂၄ ရက္ အာဆီယံ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးမ်ား အစည္းအေ၀း အၿပီး တ႐ုတ္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ၀မ္ယီနဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ သီးျခား ေတြ႕ဆံုခဲ့ပါတယ္။ ႏွစ္ႏိုင္ငံ သီးျခားေတြ႕ဆံုဖို႔ လုပ္ထားတဲ့ အခန္းမွာ ႀကိဳတင္ ေရာက္ရွိေနတဲ့ တ႐ုတ္ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးက အခန္းအျပင္ ထြက္ၿပီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ဖက္လဲတကင္း ႀကိဳဆိုခဲ့ပါတယ္။

သူတို႔ ေတြ႕ဆံုမႈမွာ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ အေရးအတြက္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက သူတို႔ သေဘာထား ေျပာခဲ့ေပမယ့္ ျမန္မာက ရပ္တည္ခ်က္ မေျပာင္းခဲ့ပါဘူး။

မစၥတာ ၀မ္ယီနဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ သီးျခားေတြ႕ဆံုမႈမွာ ျမန္မာဘက္က အသာရခဲ့တာေတြ ရွိပါတယ္။

ပထမ တစ္ခ်က္က ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ႀကိဳးပမ္းမႈမွာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို ဆက္လက္ ပါ၀င္ေစဖို႔ အဆိုျပဳခဲ့တာပါ။ ေနာက္ဆက္တြဲ အေနနဲ႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံ ေပးထားတယ္လို႔ ယူဆရတဲ့ ‘၀’ ေသြးစည္းညီညြတ္ေရး ပါတီ (UWSP) နဲ႔ မိုင္းလားအဖြဲ႕ (NDAA) တို႔ရဲ႕ ေနျပည္ေတာ္ ခရီးစဥ္ အတိုင္းအတာ တစ္ခုအထိ ခရီးေရာက္ခဲ့တာ ဒီေတြ႕ဆံုမႈနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ၀မ္ယီ သီးျခားေတြ႕ဆံုစဥ္ (ဓာတ္ပံု-ေနထြန္းႏိုင္)

ေနာက္တစ္ခ်က္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရွိတဲ့ တ႐ုတ္ စီမံကိန္းႀကီးေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဖိအားေပး ေျပာဆိုမႈ မရွိခဲ့ပါဘူး။ သူတို႔ႏွစ္ဦး ေတြ႕ဆံုၿပီး ေနာက္တစ္ေန႔မွာ ျပဳလုပ္တဲ့ မစၥတာ ၀မ္ယီရဲ႕ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲမွာ ျမစ္ဆံု စီမံကိန္းအေပၚ တ႐ုတ္ရဲ႕ သေဘာထားကို Eleven Media Group က ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ ဒါကို သူ သိပ္ေျဖခ်င္ေနတဲ့ ေမးခြန္းတစ္ခုအျဖစ္ မစၥတာ ၀မ္ယီက တံု႔ျပန္ပါတယ္။ ျမစ္ဆံုဆည္ စီမံကိန္းေၾကာင့္ တ႐ုတ္နဲ႔ ျမန္မာ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ ေရွ႕ခရီး ထိခိုက္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ၀မ္ယီက ေျဖဆိုခဲ့ပါတယ္။

ဒီႏွစ္ခ်က္ အျပင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို ထပ္မံ လာေရာက္ဖို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ဖိတ္ၾကားခဲ့တာ၊ အစိုးသစ္ရဲ႕ ပထမ ရက္ ၁၀၀ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈကို ႀကိဳဆိုၿပီး အကူအညီ ထပ္ေပးမယ္လို႔ ေျပာခဲ့တာေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ အေပါင္းလကၡဏာ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

တ႐ုတ္ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးနဲ႔ သီးျခား ေတြ႕ဆံုခဲ့သလို ေျမာက္ကိုရီးယား ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီး ရီေယာင္ဟိုနဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ သီးျခားေတြ႕ဆံုခဲ့ျခင္းကလည္း ထူးျခားမႈ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

ေျမာက္ကိုရီးယား ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးနဲ႔ သီးျခား ေတြ႕ဆံုဖို႔အတြက္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဘက္မွာ ျပင္းျပတဲ့ဆႏၵ ရွိခဲ့ပံု မေပၚပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ သံတမန္နည္းလမ္းအရ ကမ္းလွမ္းခဲ့တာကို လက္ခံေတြ႕ဆံုခဲ့တဲ့ နည္းလမ္းကို က်င့္သံုးခဲ့ပါတယ္။

ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ ေတြ႕ဆံုမႈမွာ ေျမာက္ကိုရီးယားဘက္က အဆိုျပဳခဲ့တာ ႏွစ္ခ်က္ ရွိပါတယ္။ ပထမ တစ္ခ်က္က ကုလသမဂၢမွာ အရင္အတိုင္း ႏွစ္ႏိုင္ငံ အျပန္အလွန္ ေထာက္ခံမႈ ေပးတဲ့ ပံုစံကို ဆက္သြားခ်င္တယ္၊ ဒုတိယ အခ်က္က ေျမာက္ကိုရီးယားကို လာေရာက္လည္ပတ္ဖို႔ ဖိတ္ၾကားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆိုျပဳခ်က္ ႏွစ္ရပ္လံုးကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ခ်က္ခ်င္းတံု႔ျပန္ ေျပာဆိုခဲ့တာ မရွိပါဘူး။

ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး Boge Brende နဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ သီးျခားေတြ႕ဆံုမႈမွာလည္း ထူးျခားခ်က္ေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ပထမ တစ္ခ်က္က ျမန္မာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္အတြက္ ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံရဲ႕ ေထာက္ပံ့မႈ ဆက္ရွိေနမွာ ျဖစ္ၿပီး ေထာက္ပံ့မႈေတြကို ဘယ္လို  ပံုစံနဲ႔ ဆက္မလဲဆိုတာ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ ျမန္မာဘက္က ေျပာခဲ့တာပါ။ ဒုတိယ တစ္ခ်က္က ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံက ကူညီေထာက္ပံ့မႈေပးမယ့္ အဓိက ၁၂ ႏိုင္ငံ စာရင္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ထည့္သြင္းမယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ တ႐ုတ္၊ ေျမာက္ကိုရီးယား၊ ေနာ္ေ၀ အျပင္ ဘ႐ူႏိုင္း၊ ဗီယက္နမ္၊ ၾသစေၾတးလ် အစရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေတြက ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးေတြ၊ အိႏၵိယ ျပည္ပ ဆက္ဆံေရး အငယ္တန္း၀န္ႀကီး အစရွိသူေတြနဲ႔ သီးျခား ေတြ႕ဆံုမႈေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ အဲဒီေတြ႕ဆံုမႈေတြမွာ ဘယ္လို အေၾကာင္းအရာေတြ ေဆြးေႏြးခဲ့သလဲ ဆိုတာ ထုတ္မေျပာပါဘူး။ ေတြ႕ဆံုမႈေတြမွာ ေဆြးေႏြးခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကို ေမးျမန္းတဲ့အခါ ဒီလို ႏွစ္ဦး သီးသန္႔ေတြ႕ဆံုမႈမွာ ေဆြးေႏြးခဲ့တာေတြကို ထုတ္ေျပာေလ့ မရွိဘူးလို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ျပန္ေျဖခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုခဲ့သူေတြကေတာ့ သူတို႔ ဘယ္လို အေၾကာင္းအရာေတြ ေဆြးေႏြးခဲ့သလဲ ဆိုတာ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ျပန္ေျပာခဲ့ၾကပါတယ္။

■ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အေရး

ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ အေရးမွာ တ႐ုတ္က အသာရခဲ့ပါတယ္။

ဇူလိုင္ ၁၂ ရက္က ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အေရး ေရပိုင္နက္ အျငင္းပြားမႈအတြက္ ကုလသမဂၢ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ ႏိုင္ငံတကာ ခံု႐ံုးက ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ထုတ္ျပန္လိုက္ပါတယ္။

ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ တစ္ခုလံုး နီးပါးကို ပိုင္ဆိုင္ေၾကာင္း တ႐ုတ္ရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္က ဥပေဒေၾကာင္းအရ ခိုင္မာမႈ မရွိတဲ့အျပင္ သမိုင္းေၾကာင္း အရလည္း ပိုင္ဆိုင္ျခင္း မရွိဘူးလို႔ ႏိုင္ငံတကာ ခံု႐ံုးက ဆံုးျဖတ္လိုက္တာပါ။

ႏိုင္ငံတကာ ခံု႐ံုးရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ဟာ တ႐ုတ္နဲ႔ ေရပိုင္နက္ အျငင္းပြားေနတဲ့ ဘ႐ူႏိုင္း၊ ဗီယက္နမ္၊ ဖိလစ္ပိုင္၊ ဗီယက္နမ္၊ ထိုင္၀မ္ႏိုင္ငံေတြအတြက္ အားတက္စရာ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ပဲ ႏိုင္ငံတကာ ခံု႐ံုးရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို လက္ခံ အတည္ျပဳေၾကာင္း ေဖာ္ညႊန္းတဲ့ ပူးတြဲေၾကညာခ်က္ တစ္ေစာင္ကို ထုတ္ျပန္ႏိုင္ဖို႔ အာဆီယံႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးမ်ား အစည္းအေ၀းမွာ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ပါတယ္။

တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကလည္း အစည္းအေ၀း မတိုင္ခင္မွာ ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္မႈေတြ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ ခံု႐ံုး ေၾကညာခ်က္ ထြက္ရွိၿပီးခ်ိန္မွာပဲ ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံကို အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္း ၆၀၀ ထုတ္ေခ်းလိုက္ပါတယ္။ ဒါက အာဆီယံႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးမ်ား အစည္းအေ၀းကို ႐ိုက္ခတ္ေစခဲ့ပါတယ္။


ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယား ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ရီေယာင္ဟို သီးျခားေတြ႕ဆံုစဥ္ (ဓာတ္ပံု-ေနထြန္းႏိုင္)

ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အေရး ႏိုင္ငံတကာ ခံု႐ံုး ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို အေျချပဳၿပီး ပူးတြဲေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္မယ့္ ကိစၥမွာ ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံက ဟန္႔တားမႈေတြ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံ တစ္ခုလံုးမွာ တ႐ုတ္ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ရာခိုင္ႏႈန္း ၆၀ ေက်ာ္ ရွိေနတဲ့ အာဆီယံ အလွည့္က် ဥကၠ႒ လာအိုႏိုင္ငံကလည္း တ႐ုတ္ဘက္မွာပဲ ရွိေနခဲ့ပါတယ္။

အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံက ပူးတြဲေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ဖို႔ ကိစၥမွာ အတက္ၾကြဆံုး လႈပ္ရွားခဲ့ေပမယ့္ ကာယကံရွင္ ႏိုင္ငံေတြ ျဖစ္တဲ့ ဘ႐ူႏိုင္း၊ ဖိလစ္ပိုင္နဲ႔ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံေတြက သတိထား ကိုင္တြယ္ခဲ့ပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ မေလးရွားႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီး အာနီဖန္အာမန္က သူ႔ႏိုင္ငံထဲမွာ အေရးႀကီး ကိစၥေတြ ရွိေနတယ္ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႔ အစည္းအေ၀း ပ်က္ကြက္ခဲ့ပါတယ္။ အစည္းအေ၀း ျပဳလုပ္ခါနီးမွ ပ်က္ကြက္ခဲ့တဲ့ အေပၚ ႏိုင္ငံတကာ သံတမန္ေတြ အံ့အားသင့္ခဲ့ၾကပါတယ္။

အေမရိကန္က ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ အေရးကို လက္ေရွာင္ခဲ့ၿပီး တ႐ုတ္ကို ဖိအားေပး ေျပာဆိုတာမ်ိဳး မလုပ္ခဲ့ပါဘူး။ ဇူလိုင္ ၂၆ ရက္မွာ ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲမွာလည္း အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီး ဂြၽန္ကယ္ရီက ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ အေရးမွာ အေမရိကန္က ဘယ္ဘက္ကိုမွ လိုက္မွာ မဟုတ္ဘဲ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးနဲ႔ သံတမန္ နည္းလမ္းအရ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ေျဖရွင္းေရးကို အားေပးသြားမယ္လို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ဒီအခ်က္ေတြေၾကာင့္ပဲ ထြက္ရွိလာတဲ့ ပူးတြဲေၾကညာခ်က္ဟာ မည္ကာမတၱပံုစံမ်ိဳး ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ႏိုင္ငံတကာခံု႐ံုး ဆံုးျဖတ္ခ်က္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ အခ်က္ေတြကို ရည္ညႊန္း အတည္ျပဳႏိုင္ခဲ့ျခင္း မရွိပါဘူး။ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒေတြနဲ႔ အညီ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ေျဖရွင္းသြားမယ္လို႔ပဲ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

အာဆီယံ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးေတြရဲ႕ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ အေရး ပူးတြဲေၾကညာခ်က္ဟာ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ထူးထူးျခားျခား ပထမဆံုး ထြက္ရွိႏိုင္ခဲ့တာ ျဖစ္ေပမယ့္ အႏွစ္သာရ အားျဖင့္ ထူးျခားမႈ မရွိဘဲ အျဖစ္သေဘာ ထြက္ရွိခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

၂၀၁၂ ခုႏွစ္တုန္းကေတာ့ အာဆီယံ အလွည့္က် ဥကၠ႒ဟာ ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံျဖစ္ၿပီး ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အေရး ပူးတြဲေၾကညာခ်က္ထုတ္ဖို႔ ပ်က္ကြက္ခဲ့တဲ့အျပင္ ဒီအတြက္ တ႐ုတ္ကို အျပစ္တင္စကား မေျပာဖို႔ ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံက တားဆီးခဲ့ပါတယ္။

အာဆီယံႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးေတြရဲ႕ ပူးတြဲေၾကညာခ်က္အရ အာဆီယံမွာ ညီညြတ္မႈ မရွိဘဲ တ႐ုတ္ရဲ႕ ေသြးခြဲ ဆက္ဆံမႈ ေအာင္ျမင္ေနဆဲပဲ ဆိုတဲ့ အခ်က္ ေပၚလြင္ေစပါတယ္။

အျဖစ္သေဘာ ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ ပူးတြဲေၾကညာခ်က္ ထြက္ၿပီးခ်ိန္မွာပဲ အာဆီယံႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးေတြရဲ႕ ပူးတြဲေၾကညာခ်က္ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာ ခံု႐ံုးရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ပ်က္ျပယ္သြားၿပီလို႔ တ႐ုတ္ အစိုးရဘက္က ႏိုင္ငံေရး သုေတသီေတြ ေျပာခဲ့ၾကပါတယ္။ တစ္ဆက္တည္းမွာပဲ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္မွာ တ႐ုတ္နဲ႔ ႐ုရွား ပူးတြဲစစ္ေရး ေလ့က်င့္မယ့္ အစီအစဥ္ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။

■ ေျမာက္ကိုရီးယား၏ တင္းမာမႈ

ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ အေရးမွာ အာဆီယံ အဖြဲ႕၀င္ေတြရဲ႕ ညီညြတ္မႈ မျပႏိုင္ခ်ိန္မွာပဲ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္ အေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားရဲ႕ တင္းမာတဲ့ သေဘာထား ထြက္လာပါတယ္။

ေျမာက္ကိုရီးယားဟာ ႏွစ္စဥ္ ဇူလိုင္လမွာ ျပဳလုပ္ေလ့ရွိတဲ့ အာဆီယံ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးမ်ား အစည္းအေ၀းရဲ႕ ဆက္စပ္အစည္းအေ၀း အာဆီယံ ေဒသတြင္း ဖိုရမ္ကို တက္ေရာက္ခြင့္ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီပြဲကို ေျမာက္ကိုရီးယား ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ရီေယာင္ဟို တက္ၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားႏိုင္ငံ ကိုယ္စား စကားေျပာခဲ့ပါတယ္။

ကိုရီးယား ကြၽန္းဆြယ္မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ကိစၥေတြဟာ အေရွ႕ေျမာက္ အာရွမွာ အျပင္းထန္ဆံုး ျဖစ္ေနၿပီး ဒီအေပၚ ေျမာက္ကိုရီးယား အစိုးရရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ကို ရွင္းလင္းျခင္း ျဖစ္တယ္လို႔ ေျမာက္ကိုရီးယား ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးက ဆိုပါတယ္။

သူ႔ရဲ႕ ေျပာဆိုခ်က္အရ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရရွိဖို႔ ေတာင္ကိုရီးယားႏိုင္ငံနဲ႔ ေဆြးေႏြးမႈ လုပ္ဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ေပမယ့္ မထင္မွတ္တဲ့ အေျခအေနေတြ ျဖစ္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ေျမာက္ကိုရီးယားကို စစ္ေရးအရ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြ ျပင္းထန္ေနသလို  ႏ်ဴကလီးယား ဗံုးၾကဲေလယာဥ္ေတြ၊ ေရငုပ္သေဘၤာေတြနဲ႔ ေလေၾကာင္း ကာကြယ္ေရး စနစ္ေတြ ကိုရီးယား ကြၽန္းဆြယ္မွာ ေနရာယူလာတယ္။ ၾသဂုတ္လမွာ အေမရိကန္နဲ႔ ေတာင္ကိုရီးယားတို႔ လုပ္မယ့္ ပူးတြဲ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈဟာ စိုးရိမ္မႈကို ျမင့္တက္ေစတယ္လို႔ ရီေယာင္ဟိုက ေျပာပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ အေမရိကန္ကို ျပစ္တင္စကား ေျပာခဲ့ၿပီး သူတို႔ အေနနဲ႔ ေဆြးေႏြးမႈေရာ၊ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မႈ အတြက္ပါ ျပင္ဆင္ထားတယ္၊ အကယ္၍ ၾသဂုတ္လမွာ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္ အေျခအေနကို ထိန္းခ်ဳပ္လို႔ မရဘူး ဆိုရင္ အခ်ဳပ္အျခာ အာဏာကို ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ ေျမာက္ကိုရီးယားက စစ္ေၾကညာရမွာျဖစ္ၿပီး ဒီအတြက္ တာ၀န္ရွိသူဟာ အေမရိကန္ ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဂြၽန္ကယ္ရီရဲ႕ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္ အေရး အာ႐ံုစိုက္မႈကို တံု႔ျပန္တဲ့ အေနနဲ႔ ေျပာဆိုခဲ့တဲ့ ေျမာက္ကိုရီးယား ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဟာ ဇူလိုင္ ၂၆ ရက္မွာ ကိုရီးယား သတင္းေထာက္ေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆံုၿပီး ဒီအခ်က္အလက္ေတြကို ျပန္ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ဇူလိုင္ ၂၆ ရက္မွာပဲ ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဂြၽန္ကယ္ရီရဲ႕ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲမွာ သူ႔အေနနဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားရဲ႕ ရန္လိုတဲ့  ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ စမ္းသပ္မႈေတြ အေၾကာင္းကို အာဆီယံ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးေတြနဲ႔ ေဆြးေႏြးခဲ့တယ္လို႔ သတင္းေထာက္ေတြကို ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ အသံုးျပဳမႈ ေလွ်ာ့ခ်ေရးအတြက္ အေမရိကန္နဲ႔ ႐ုရွားအၾကား သေဘာတူညီခ်က္ ရထားတာကိုလည္း ဂြၽန္ကယ္ရီက ေျပာဆိုခဲ့ၿပီး ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းဟာ ေန႔ခ်င္းညခ်င္းၿပီးမွာ မဟုတ္ေပမယ့္ ႏိုင္ငံေတြ အေနနဲ႔ အခုကတည္းက အစ ပ်ိဳးထားႏိုင္ေၾကာင္းလည္း ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ေျမာက္ကိုရီးယားကေတာ့  ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ စမ္းသပ္မႈေတြကို ဇန္န၀ါရီကေန ေမအထိ ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ သတိေပး အေရးယူမႈကို လိုက္နာျခင္း မရွိခဲ့ပါဘူး။

ေျမာက္ကိုရီးယား ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးက သူတို႔ အစိုးရ အေနနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ စြမ္းအားျပည့္၀ေသာ  ႏ်ဴကလီးယား ထိန္းခ်ဳပ္ေရး လမ္းစဥ္နဲ႔ အေမရိကန္ရဲ႕  ႏ်ဴကလီးယား ၿခိမ္းေျခာက္မႈကို တန္ျပန္ၿပီး ေဒသတြင္း လံုၿခံဳေရးကို ကာကြယ္ဖို႔ အသင့္ရွိေနေၾကာင္း အာဆီယံ ေဒသတြင္း ဖိုရမ္မွာ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္ အေရး၊ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ အေရး တင္းမာမႈနဲ႔ ျငင္းခံုမႈေတြဟာ အာဆီယံမွာ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထ ရွိပါတယ္။

ဒီႏွစ္မွာေတာ့ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အေရး အျငင္းပြားမႈမွာ ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံရဲ႕ အကူအညီယူၿပီး ႏိုင္ငံတကာ ခံု႐ံုး ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ဖိအားကို တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက ဖယ္ရွားခဲ့ပါတယ္။ အလွည့္က် ဥကၠ႒ ျဖစ္တဲ့ လာအို ႏိုင္ငံကလည္း တ႐ုတ္ကို ျပစ္တင္ ေျပာဆိုမႈ မျဖစ္ေအာင္ သတိထားခဲ့ပါတယ္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအတြက္ ေက်နပ္စရာ ျဖစ္ခဲ့ရတဲ့ ဒီကိစၥနဲ႔ ဆက္စပ္ၿပီး အာဆီယံ-တ႐ုတ္ ဆက္ဆံေရးကို သူတို႔ ကယ္တင္ႏိုင္ခဲ့တယ္လို႔ ကေမၻာဒီးယား ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးက ေၾကြးေၾကာ္ခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြက္ေတာ့ အာဆီယံမွာ ရွိေနတဲ့ ေနရာ တစ္ေနရာ အတြက္ ဦးေမာ့ႏိုင္မယ့္ ေျခလွမ္း စတင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ လာမယ့္ စက္တင္ဘာမွာ လုပ္မယ့္ အာဆီယံထိပ္သီး ေဆြးေႏြးပြဲမွာ အာဆီယံမွာ ျမန္မာ ဘယ္ေလာက္ထိ ဦးေဆာင္ႏိုင္မလဲ ေစာင့္ၾကည့္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
Writer: 
ေနထြန္းႏိုင္
http://www.news-eleven.com/opinions/23094
 

No comments: