Sunday, August 14, 2016

Contract (ပဋိဥာဥ္)ဆိုတာဘာလဲ?

Contract (ပဋိဥာဥ္)ဆိုတာဘာလဲ?
 
MOU & MOA ဆုိတာဘာလဲ?
 
14 August 2016

။Contract
(ပဋိဥာဥ္)ဆိုတာ ဘာလဲလို႕တိုက္္ရိုက္မေျပာခင္ သူနဲ႔ဆက္ႏႊယ္ေနေသာ...

စကားလံုးေတြကို နားလည္ေအာင္လုပ္ဖို႔လိုပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ႔ Promise
And Agreement စကားလံုးေတြပါ။ ထို Promise & Agreement တို႕နဲ႔႔ဆက္ႏႊယ္ေနတာကေတာ႔ MOU ပါ ။ Promise ဆိုတာက ျမန္မာလို ကတိ လို႔ လူတိုင္းအားလံုးသိပါတယ္။ Ordinary Sense ဆိုတဲ႔ လူမႈအသိုင္း အ၀ိုင္းထဲမွာ ေန႔စဥ္သံုးေနတဲ႔စကားလံုးပါ ။ Legal Sense ဆိုတဲ႔ ဥပေဒအေၾကာင္းအရသတ္မွတ္ထားေသာ အဓိပၸာယ္က တစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။
Ordinary Sense ထဲမွာ ကတိဆိုတာ တစ္စံုတစ္ရာလုပ္မယ္၊တစ္စံုတစ္ရာ
မလုပ္ဘူးဆိုျပီးေတာ႔ တာ၀န္ယူတာပါဘဲ။အဲဒီတာ၀န္ယူမႈက တစ္ဖက္သတ္
တာ၀န္ယူမႈျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ ---- အေနနဲ႔ေျပာရရင္ အမ်ိဳးသားတစ္
ေယာက္က အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ကို ကြ်န္ေတာ္ တစ္သက္လံုးအလုပ္
အေကြ်းျပဳပါမယ္လို႔ ကတိျပဳလိုက္တယ္။ တစ္စံုတစ္ရာလုပ္ေပးပါမယ္လို႔
တာ၀န္ယူလိုက္တာပါဘဲ။ အဲဒီတာ၀န္ယူမႈက တစ္ဖက္သတ္တာ၀န္ယူမႈျဖစ္
ပါတယ္ ။ Ordinary Sense ေန႔စဥ္ဘ၀မွာ အဲဒါကို ကတိလို႔ေခၚပါတယ္။
Legal Sense မွာေတာ့ တစ္စံုတစ္ေယာက္က တစ္စံုတစ္ခုလုပ္ေပး
မယ္ ၊မလုပ္ေပးဘူးဆိုျပီး တစ္ဖက္သတ္ေျပာတာကို ေနာက္တစ္ဖက္ကေန
လက္ခံလိုက္တယ္၊ သေဘာတူလိုက္တယ္ဆိုေတာ႔မွ Promise လို႔သံုးပါ
တယ္။ Ordinary Sense ေန႔စဥ္လူေနမႈဘ၀ေတြမွာေတာ႔ Promise တစ္ဖက္သတ္ေျပာတာပါဘဲ။ တစ္ေယာက္ကေျပာျပီး တစ္ေယာက္ကသေဘာတူသြားတာ ကိုေန႔စဥ္သံုးမွာ Agreement ျဖစ္သြားပါတယ္။
ဥပေဒအေၾကာင္းအရ Promise ဆုိတာကို Agreement လို႔လက္ခံတယ္။
Promise and Agreement တို႔က ဥပေဒအေၾကာင္းအရ စည္းေႏွာင္မႈမရွိပါ
ဘူး။ မင္းကိုငါတစ္သက္လံုးလုပ္ေကြ်းပါမယ္လို႔ကတိေတြေပးတယ္။မလုပ္
ေကြ်းရင္အဲဒီကတိဖ်က္တယ္ဆိုျပီးတရားစြဲလို႔ ရမလား။အဲဒီေတာ႔ Promise
And Agreement တို႔က ေဖာက္ဖ်က္ရင္ ဘာမွလုပ္လို႔မရပါဘူး။တရားရံုးမွာ
တရားစဲြတာတို႔ေလ်ာ္ေၾကးေတာင္းတာတို႔လုပ္လို႔မရဘူး။နာမည္ေတာ႔ဖ်က္
လို႔ရတာေပါ႔ ။နာမည္ပ်က္တာေတြ ကတိပ်က္တာေတြမ်ားသြားရင္ ပတ္၀န္း
က်င္က သူ႔ကို Black List လုပ္ျပီး လူမႈေရးနည္းလမ္းေတြနဲ႔ဘဲ အေရးယူလို႔ရမယ္။ ဥပေဒအေၾကာင္းအရအေရးယူလို႔မရဘူး။
ဆိုလိုတာကေတာ႔ Promise and Agreement တို႔က Contract ရဲ႕
အေျခခံေတြေတာ့ ျဖစ္ပါတယ္။ဒါေပမဲ႔ အဲဒီအဆင္႔မွာေတာ႔အာနိသင္မရွိ
ေသးဘူး။ဥပေဒအာနိသင္မရွိေသးေတာ႔ ေဖာက္ဖ်က္ရင္ဘာမွလုပ္လို႔
မရပါဘူး။
MOU (Memorandum of Understanding) ဆိုတာကေတာ႔ နားလည္
မႈ စာခၽြန္လႊာလို႔ေခၚၾကပါတယ္။တကယ္တမ္းေျပာရရင္ မွတ္တမ္းျဖစ္
ပါတယ္။ဘာစာခၽြန္လႊာ မဟုတ္ပါဘူး။စာခၽြန္လႊာလို႔ သံုးလိုက္ရင္ တရား
ရံုးကိုတိုက္ရိုက္ေလွ်ာက္ရတဲ႔ WRIT လို႔ ေခၚတဲ႔ စာခၽြန္လႊာနဲ႔ေရာႏိုင္
ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္႔ အျမင္ေျပာရရင္ နားလည္မႈ စာခၽြန္လႊာက ခံ႔ညားေပ
မဲ႔ သိပ္မၾကိဳက္ပါဘူး။ MOU ဆိုတာကေတာ႔ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္
နားလည္မႈ ဒီလိုရွိၾကပါတယ္ဆိုတဲ႔ မွတ္တမ္းတင္ထားတဲ႔ သေဘာပါဘဲ။
A ဆိုတဲ႔ ျမန္္မာ တိုင္းရင္းသားပိုင္ Comapany နဲ႔ B ဆိုတဲ႔ ႏိုင္ငံျခားသား
ပိုင္ Company တို႔ Joint Venture (JV) လုပ္ဖုိ႔ အတြက္ A က ၃၅ ရာခိုင္ႏႈန္း နဲ႔ B က ၆၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ပါမယ္ဆိုတာကို နားလည္မႈေဖၚျပ
ထားျပီး မွတ္တမ္းတင္ ထားတာ MOU ( Memorandum of
Understanding) ျဖစ္ပါတယ္။ MOU ဆိုတာက ဥပေဒအရ စည္းေႏွာင္ဖို႔
အေ၀းၾကီးျဖစ္ပါတယ္။ MOU လက္မွတ္ထိုးထားျပီးမလိုက္နာရင္ ဘာမွ
လုပ္လို႔ မရပါဘူး ။
သူနဲ႔ အလားတူ LOI ဆုိတာ ရွိပါတယ္ ။ LOI က (၂) မ်ိဳးရွိပါတယ္။
တစ္မ်ိဳးက Shipping လိုင္းမွာ သံုးတဲ႔ Letter of Indemnity ျဖစ္ပါတယ္။
ေလ်ာ္ေၾကးေပးပါမယ္ဆိုျပီး ကတိေပးထားေသာစာျဖစ္ပါတယ္ ။ LOI လည္း
ဥပေဒအေၾကာင္းအရ ဘာမွစည္းေႏွာင္မႈ မရွိပါဘူး ။ ေနာက္တစ္မ်ိဳးကေတာ႔
Letter of Intention ကို ေျပာေတာ ျဖစ္ပါတယ္ ။သူကလညး္ Intention
ရွိတယ္ဆိုတဲ႔ အေၾကာင္းမွတ္တမ္းတင္ထားတဲ႔ သေဘာျဖစ္ပါတယ္။
ဥပမာ--------တစ္ေန႔က်ရင္ မိမိတို႔ Company ႏွစ္ခုေပါင္းျပီး အလုပ္လုပ္
ၾကမယ္လို႔ မွတ္တမ္းတင္ထားတာမ်ိဳးျဖစ္တဲ႔ အတြက္ သူကလည္း MOU
နဲ႔ ထူးမျခားနားပါဘဲ။ Promise ထက္အားနည္းတာပါဘဲ။ ထို႕ေၾကာင္႔ ဒီိဥပ
ေဒ ႏွစ္ခုစလံုး သည္ ဥပေဒအေၾကာင္းအရ ဘာမွစည္းေႏွာင္မႈမရွိတဲ႔အ
တြက္ေၾကာင္႔ MOU ကိုဘဲခ်ိဳးခ်ိဴး ၊ LOI ကိုဘဲ ေဖာက္ေဖာက္ ဘာမွ လုပ္လို႔
မရပါဘူး။
ေနာက္တစ္ခုကေတာ႔ MOA ျဖစ္ပါတယ္ ။ MOA ဆိုတာကေတာ႔
Memorandum of Agreement လို႔ သံုးပါတယ္။သူ႔ကိုေနရာတကာမွာ
မသံုးပါဘူး။ သူ႔ကို သေဘာၤအေရာင္းအ၀ယ္မွာေတာင္ သေဘာၤအေရာင္းအ
၀ယ္လုပ္တဲ႔ Contract ပံုစံေတြ အမ်ားၾကီးရွိတဲ႔ အထဲမွာမွ ေနာ္ေ၀ႏုိင္ငံက
သတ္မွတ္ထားေသာ Contract ပံုစံကိုဘဲ သံုးပါတယ္။
MOA (Memorandum of Agreement ) သည္ Contract ပံုစံမ်ိဳး ျပည္႔စံု
ေနတာေၾကာင္႔ MOA သည္ Contract ျဖစ္ပါတယ္။
တစ္နည္းအားျဖင္႔ MOA ကို ေရွ႕ေျပး Contract လို႕ေျပာလည္းရပါတယ္။
မည္သည္႔ အခိ်န္အခါ တြင္ MOA ကုိ ခ်ဳပ္ဆိုၾကသလဲလို႔ ေမးရင္ စရံေငြDeposit ေပးတဲ႔အခ်ိန္မွာ MOA ကို ပထမဆံုးလက္မွတ္ေရးထိုးၾကပါတယ္။
MOA ဆိုတာက ဘာနဲ႔ တူသလဲလို႔ ဆိုရင္ေတာ႔ ေျမအေရာင္းအ၀ယ္လုပ္
တဲ႔အခါမွာ စရံ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုတာနဲ႔ တူပါတယ္။ ထို႔ေၾကာင္႔ ၀ယ္ေတာ႔မယ္လုိ႔ ေျပာဆိုျပီး စရံ ေပးထားတဲ႔လူက သူမ၀ယ္ျဖစ္ေတာ႔
ဘူးဆိုရင္ စရံ ရႈံးပါတယ္။
MOA (Memorandum of Agreement) သည္ ေရွ႕ေျပး Contract ျဖစ္တဲ႔
အတြက္ေၾကာင္႔ ဥပေဒအေၾကာင္းအရ စည္းေႏွာင္မႈရွိပါတယ္။
Contract ပဋိဥာဥ္ ဆိုတာကေတာ႔ ေရွးေရွးတုန္းက ဆရာၾကီးေတြ ဘာသာ
ျပန္တာ အရမ္းနီးစပ္ပါတယ္။ ပဋိဥာဥ္ဆိုတာကို ဘာသာျပန္ရင္ ကတိက၀တ္ ကိုေျပာတာ ျဖစ္ပါတယ္ ။ ကတိက၀တ္ဆိုတာ ကတိတစ္ခု
တည္းကို ေျပာတာမဟုတ္ပါဘူး။ ကတိႏွစ္မိ်ဳးပါေနတဲ႔ သေဘာျဖစ္ပါတယ္။
တစ္နည္းအားျဖင္႔ တစ္ေယာက္က ကတိျပဳတယ္၊ အျခားတစ္ေယာက္က ထို
ကတိ ကို သေဘာတူတဲ႔ ေနရာမွာ ၄င္း ကတိကို က၀တ္ လို႔ေခၚပါတယ္။
ကတိက၀တ္ဆိုတာက ေတာ႔ Legal Sense အရ Promise နဲ႔အတူတူပါဘဲ။
Contract ပဋိဥာဥ္ဆိုတာ ကတိက၀တ္လို႔ ေျပာလုိ႔ ရေပမဲ႔ ကတိက၀တ္တိုင္း ကေတာ႔ Contract
ပဋိဥာဥ္ထဲမပါေသးပါဘူး ။တစ္နည္းအားျဖင့္
ဥပေဒအေၾကာင္းအရ စည္း
ေႏွာင္မႈ ရွိေနတဲ႔ Agreement ကို Contract ပဋိဥာဥ္လို႔ေခၚတာပါဘဲ။
Agreement တုိင္းက Contract ပဋိဥာဥ္ မဟုတ္ေပမဲ႔ Contract ပဋိဥာဥ္တိုင္းကေတာ႔ Agreement ျဖစ္တယ္လို႔ေျပာရင္ေတာ႔ မွန္ပါတယ္။
ဥပမာ------ဘုန္းၾကီးတုိင္းက ကတုံး ျဖစ္ေပမဲ႔ ကတုံး တိုင္းကေတာ႔ ဘုန္း
ၾကီး မဟုတ္ဘူးဆိုတာပါဘဲ။
Agreement တိုင္းကေတာ႔ Contract ပဋိဥာဥ္မျဖစ္ဘူး ၊ Contract ပဋိဥာဥ္
တိုင္းကေတာ႔ Agreement ျဖစ္ပါတယ္။
Contract ပဋိဥာဥ္ သည္ ဥပေဒအေၾကာင္းအရ စည္းေႏွာင္မႈရွိတဲ႔အတြက္
ေၾကာင္႔ သူ႔ကို မလိုက္နာဘူး ခ်ိဳးေဖာက္မယ္ဆိုရင္ ဥပေဒအေၾကာင္းအရ
အေရးယူေဆာင္ရြက္လို႔ရပါတယ္။ တရားစြဲတဲ႔အခါမွာလည္း သူ႕ကို ပဋိဥာဥ္
အတိုင္းလုပ္ခိုင္းမလား ေလ်ာ္ေၾကးေတာင္းမလားစသည္ျဖင္႔နည္းလမ္းေတြ
ရွိပါတယ္။
ထို႔ေၾကာင္႔ Contract ပဋိဥာဥ္ သည္ Agreement and Promise တို႔ထက္
အမ်ားၾကီးသာသြားတယ္ဆိုတာပါဘဲ။ Contract ပဋိဥာဥ္ ကိုေဖာက္ဖ်က္ရင္
အေရးယူလို႔ရတဲ႔ဆိုတာက အားအသာဆံုးအခ်က္ဘဲျဖစ္ပါတယ္။
Contract ပဋိဥာဥ္ေတြ ဘယ္ေလာက္မ်ားသလဲဆိုရင္ေတာ႔ ေရတြက္လို႔မရ
ေအာင္ မ်ားပါတယ္။ ဘာေၾကာင္႔လဲဆိုေတာ႔ Law မွာ Freedom of Contract ဆိုတာရွိပါတယ္။ အဲဒီသေဘာတရားကေတာ႔ သတ္မွတ္ထားေသာ အခ်က္ေတြကလြဲရင္ Contract ပဋိဥာဥ္ ကို လြတ္လပ္စြာ ခ်ဳပ္ခ်ယ္ခြင္႔ရွိတဲ႔သေဘာျဖစ္ပါတယ္။ ထို႔ေၾကာင္႔ မည္သည္႔
ကိစၥတိုင္းကိုဘဲ ျဖစ္ျဖစ္ Contract ပဋိဥာဥ္ ခ်ဳပ္လို႔ရတဲ႔အပိုင္းျဖစ္ေနပါတယ္။
Process of Contract
Contract ပဋိဥာဥ္ တစ္ခုကို စလုပ္ေတာ႔ မယ္ဆိုရင္ေတာ႔ ပထမဆံုး ညွိႏႈိုင္းမႈေတြ စျပီးလုပ္ရပါမယ္ ။ ေျပလည္သြားျပီဆိုရင္ေတာ႔ တစ္ေယာက္
က လက္လွမ္းေပးမယ္။ တစ္ေယာက္က လွမ္းယူလိုက္္ပါမယ္။ တစ္ေယာက္
ကအဆိုျပဳခ်က္တစ္စံုတစ္ရာလုပ္ လိုက္တယ္ ။အဆိုျပဳခ်က္ဆိုတာကေတာ႔
အရပ္သေဘာနဲ႔ေျပာရရင္ေတာ႔ ကတိတစ္ခုလုပ္လိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ေယာက္က သေဘာတူတယ္၊ လက္ခံတယ္ဆိုရင္ ကတိက၀တ္
ျဖစ္သြားပါျပီ။ သို႔ေသာ္ သေဘာတူတာကေတာ႔ Agreement အဆင္႔ဘဲရွိ
ေသးတယ္။ ထို Agreement အဆင္႔ကေနျပီးေတာ႔ ဥပေဒအေၾကာင္းအရ
စည္းေႏွာင္မႈရွိေအာင္လုပ္လုိက္ျပီဆိုရင္ေတာ႔ Contract ပဋိဥာဥ္ အဆင္႔ကို
ေရာက္သြားပါျပီ။ Agreement ကေန Contract ပဋိဥာဥ္ အဆင္႔ကိုေရာက္ဖုိ႔
အတြက္ အေရးအၾကီးဆံုးအခ်က္ကေတာ႔ ဥပေဒအေၾကာင္းအရ စည္းေႏွာင္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္ ။
ထို႔ေၾကာင္႔ Agreement တစ္ခုကေန ဥပေဒအေၾကာင္းအရ စည္းေႏွာင္ဖို႔အတြက္ အခ်က္ (၅)ခ်က္ရွိပါတယ္။
(၁) Esssential –PAC
(၂) Communication
(၃) Capacities of parties
(၄) Consensus ad idem
(၅) Legality စသည္႔ အခ်က္ (၅)ခ်က္ျပည္႔စံုဖုိ႔လိုအပ္ပါတယ္။
‪#‎Pyae‬ Soan Win

No comments: